Ο Πορτογάλος ποιητής, μέσα στη παραζάλη της μυθική του ζωής, πλάθει άλλον έναν ήρωα-alter ego και μέσω αυτού, ατενίζει το θαλάσσιο ορίζοντα και τις ιστορίες του
Ο Πεσσόα στη Ελλάδα έχει μεγάλη αναγνωσιμότητα και εμπορικότητα, τολμώ να πω, και αυτό, διότι πάντα στην Ελλάδα υπάρχει μια μόνιμη ροπή προς το ηδυπαθές, ειδικότερα όταν αυτό συνδυάζεται με το εξωτικό και η Πορτογαλία, ασχέτως αν την πλησίασαν και την επισκέφτηκαν πολλοί εν έτη 2004, στην ουσία παραμένει ένας άγνωστος τόπος για τους Έλληνες. Κάντε ένα μικρό τεστ στους πλησίον σας και θα διαπιστώσετε ότι δε γνωρίζουν ούτε καν πέντε βασικά χαρακτηριστικά (όπως στην περίπτωση του ίβηρα συγκάτοικου της, Ισπανία). Η Πορτογαλία έλκει λοιπόν, ως άγνωστη χώρα και ο Πεσσόα, έχοντας ο ίδιος μια δραματική ζωή (και σύντομη συν τοις άλλοις), έχει πυροδοτήσει εδώ και αρκετά χρόνια, συναισθήματα σχεδόν πάθους, στο ελληνικό κοινό. Να μη παρεξηγηθώ όμως και νομίσει κάποιος ότι ο Πορτογάλος ποιητής αντιμετωπίζεται με ελαφρότητα από τον υπογράφοντα. Το αντίθετο. Απλά, διαπιστώνω ότι υπάρχει μια μόδα περί του Πεσσόα και καλό θα είναι πάντα, να κρίνουμε το δημιουργό με όπλο το δικό μας γούστο και όχι του περιβάλλοντος (ασχέτως του αν όλοι μα όλοι, λίγο ή πολύ, επηρεαζόμαστε). 
Αυτό που προσωπικά θαυμάζω στον Πεσσόα, εκτός της αντικειμενικά προσωπικής του γραφής και ποίησης, είναι εκείνες οι μοναδικές φιγούρες της φαντασίας που δημιούργησε και παρουσίαζε ως ποιητές και συγγραφείς, ενώ αυτός ήταν από πίσω τους. Προσοχή σε 2 ζητήματα. Ο Πεσσόα, και εν γνώσει του αναγνώστη το έκανε αυτό, παραθέτοντάς του ουσιαστικά, την ουτοπικότητα της ποιητικής χώρας σε τρισδιάστατη διάσταση- αυτήν δηλαδή που επιτρέπει συνειδητά το μύθο. Παράλληλα, συνέθετε σε βάθος τις λεπτομέρειες των ποιητών/συγγραφέων, που ως νέος δόκτωρ Φρανκεστάϊν δημιουργούσε. Ο Άλβαρο ντε Κάμπος, που παρουσιάζεται ως δημιουργός της Θαλασσινής Ωδής, έχει σχεδόν τη ίδια καταραμένη πορεία του Πεσσόα, με το επισφαλές να χαρακτηρίζει το μέλλον του και το ασφαλές να χρωματίζει μόνο την παιδεία και το πνεύμα του.
Η Θαλασσινή Ωδή είναι πραγματικά ένα θαυμάσιο ποίημα. Οι διαστάσεις της νοσταλγίας και του χρόνου δεν έχουν να κάνουν μόνο με τον πόνο αλλά και με την ανακούφιση, που περιβάλλει κάθε γεγονός της ζωής μας, που εκπλέει στη λήθη πια. Η θάλασσα, το νερό, ουσιαστικός λυτρωτής, που επιλέγεται από τον ποιητή ως βασικός πρωταγωνιστής της Ωδής, είναι καταλύτης στους στίχους. Απόλυτα λογικό για έναν άνθρωπο που, όπως οι συμπατριώτες του, αντίκριζε την απεραντοσύνη του Ατλαντικού στις παραθαλάσσιες πόλεις της Πορτογαλίας. Η θάλασσα χρησιμοποιείται παράλληλα από τον Πεσσόα/Κάμπος ως ένας καμβάς, όπου πλέκει, όχι μόνο τη δική του σχοινοτενή συναισθηματική βιογραφία με αμείλικτους μύθους, που έρχονται στα ώτα του και στο μυαλό του και που αφορούν αφηγήματα με έρωτες, θάνατο, τρόμο, πίστη και λησμονιά. Ο Πεσσόα/Κάμπος στήνει ένα υδάτινο καναβάτσο, όπου κονταροχτυπιέται με το alter ego του, τον Κάμπος, όχι σε επίπεδο αντιμαχίας, αλλά στην προσπάθειά του να εκμαιεύσει από τις φιγούρες του (και μια από αυτές είναι φυσικά και ο υποθετικός πατέρας της Ωδής, Άλβαρο ντε Κάμπος) για να πετύχει την ακρίβεια στην κάθε λέξη και έννοια. Και όχι μόνο το καταφέρνει, αλλά είχε την τύχη στα ελληνικά να λάβει μια καλή μετάφραση από την Μαρία Παπαδήμα.Καλύτερη επωδός από τα παρακάτω τετράστιχο δε νομίζω ότι υπάρχει:
«Καλό Ταξίδι! Καλό ταξίδι! Έτσι είναι η ζωή
Με τι αυθάδεια τόσο φυσική, αναπόφευκτα πρωινή
Βγαίνεις απ το λιμάνι της Λισσαβόνας, σήμερα!
Σου οφείλω μια αγάπη παράξενη και ευγνώμονα γι αυτό».
Φερνάντο Πεσσόα
Θαλασσινή Ωδή (του Άλβαρο ντε Κάμπος)
Έτος πορτογαλικής έκδοσης > 1915
Έτος πορτογαλικής έκδοσης > 2012
Σελίδες > 62
Εκδόσεις > Νεφέλη
Ο Στυλιανός Τζιρίτας είναι αρθρογράφος, συγγραφέας και ραδιοφωνικός παραγωγός. Έχει σπουδάσει και εξασκεί performance art στο εκτός και εντός των συνόρων αντίστοιχα. Διατηρεί το blog ανάλυσης γραφόμενων http://teichos.blogspot.gr/
