Η τρισδιάστατη εικόνα των σημερινών ζόφων που αισίως ζούμε και στην υδροκέφαλη Αθήνα τα τελευταία 3 χρόνια, είναι η αντανάκλαση των θεμάτων που έθεσε ο Γερμανός διανοούμενος και συγγραφέας, μέσα από το διαπεραστικό ωσάν πύρινη λεπίδα έργο του Άνοδος και Πτώση της πόλης Μαχαγκόννυ...
Ο Μπρεχτ, αν και με σαφείς αριστερόστροφες θέσεις στη ζωή και στα έργα του, εντούτοις αποτελεί έναν δημιουργό που πάει πέρα από τις διαχωριστικές ιδεολογικές γραμμές, μιας και, κατά μία έννοια , έγραψε επιστημονική φαντασία, η οποία στις ημέρες μας έρχεται να επικαθήσει στους σβέρκους μας ως η απόλυτη πραγματικότητα. Δεν είναι ο μόνος βέβαια, που εκείνη τη εποχή (στη δεκαετία του 20 δηλαδή) έβλεπε το τέρας των μητροπόλεων να μετασχηματίζει τον άνθρωπο σε κτηνώδες αρπακτικό. Ο Ντος Πάσσος στις Ηνωμένες Πολιτείες (επίσης αριστερόστροφης λογικής) κατέδιδε δια χάρτου την ασέλγεια, που η απληστία έθεσε ως μόνιμο επίδεσμο στην αξιοπρέπεια του ανθρώπου. Ο Πάσσος μιλούσε για τις ορδές των καταραμένων του Σικάγο και ο Μπρεχτ για μια άχρονη μεν, επίσης αμερικάνικη πόλη δε. Η Μαχαγκόννυ είναι μια πολιτεία που συμβολίζει, μέσω της όπερας που στήνει γύρω από το όνομα της ο Μπρεχτ, τη σύγχρονη κυψέλη. Όπου το όνειρο δίνει έστω και αμυχές ύπαρξής του, όπου ο εύκολος πλούτος ορίζει την καθημερινότητα, εκεί μπορεί να χτιστεί η οποιαδήποτε Μαχαγκόννυ. Οι πολίτες μιας τέτοιας πόλης ομοιάζουν παγκοσμίως. Χαίρονται, άμα όλα βαίνουν καλώς, στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου, όταν τα οικονομικά και γενικότερα ο κοινωνικός ιστός καταρρέει. 
Ο Μπρεχτ θέτει με την ακρίβεια και τη ρίζα μιας αρχαίας τραγωδίας, έναν κυκλώνα στη μέση του έργου (ένας φυσικός deus ex machina), που έστω και για λίγο, ενώνει τους πολίτες της Μαχαγκόννυ απέναντι στη φύση που βυσσοδομεί. Άμα περάσει ο κίνδυνος, τα πάντα παίρνουν την καθημερινή τους διάσταση. Φθόνος, προδοσία, οπορτουνισμός, διαφθορά. Ο Μπρεχτ θέτει ακόμα και τη Ρώμη, με το περίφημο «άρτος και θεάματα» σλόγκαν της, να διαπερνά το έργο, μιας και ένας από τους βασικούς ήρωες του έργου θα περάσει από το ρινγκ (βλέπε ασπρόμαυρη φωτο από γερμανική παραγωγή του 2006), όπου χάνει την ίδια του την υπόσταση, καθώς η ήττα δεν είναι μόνο πάνω στον αγώνα, αλλά και σε γενικότερο κοινωνικό επίπεδο. Ο Μπρεχτ δεν θα λυτρώσει στο τέλος ούτε τους θεατές ούτε τους ήρωες του, καθώς ο έρωτας, η φιλία και η κοινωνική ισορροπία δεν είναι γι αυτόν παρά μοσχεύματα, που το σώμα μπορεί να αποβάλλει ανά πάσα στιγμή αν κάτι πάει στραβά (βλέπε οικονομική δυσπραγία).Η επιρροή αυτού του έργου στην παγκόσμια γραμματεία είναι μοναδική. Δεν είναι τυχαία η ύπαρξη (μόλις το 1931) της ραδιοφωνικής όπερας του συμπατριώτη του Walter Goehr «Malpopita», όπου τα ονειρικά εξωτικά νησιά ενυπάρχουν ως Εδέμ στα όνειρα εργατών σε πετρελαιοπηγές. Δεν είναι τυχαία η ύπαρξη των prog hard rockers Mahogany Rush στη δεκαετία του 70. Δεν είναι τυχαίο το διαχρονικό ταξίδι του Alabama Song ως τις μέρες μας, μέσω κυρίως των Doors. Και αυτό, διότι ο Μπρεχτ ποίησε μια όπερα πρωτοποριακή σε βαθμό σχάσης για τα πράγματα της εποχής του, τοποθετώντας ζητήματα ζόφου και όχι ηρωισμού στο επίκεντρο της προβληματικής της όπεράς του.
Η παρούσα έκδοση, σε θαυμάσια μετάφραση της Ελένης Βαροπούλου, είναι ένα στολίδι της ελληνικής βιβλιογραφίας.
Μπέρτολτ Μπρεχτ
Άνοδος και Πτώση της πόλης Μαχαγκόννυ
Έτος έκδοσης > 2012
Σελίδες > 104
Εκδόσεις > Νεφέλη
Ο Στυλιανός Τζιρίτας είναι αρθρογράφος, συγγραφέας και ραδιοφωνικός παραγωγός. Έχει σπουδάσει και εξασκεί performance art στο εκτός και εντός των συνόρων αντίστοιχα. Διατηρεί το blog ανάλυσης γραφόμενων http://teichos.blogspot.gr/
