Ο Wallace Stevens παραμένει εδώ και δεκαετίες ουσιαστικά άγνωστος την Ελλάδα και αυτό διότι Ουπς, μεγάλη συζήτηση ανοίγω!
Είναι συγκυριακοί οι λόγοι ή έχουν σχέση με το γεγονός του ότι το έργο του δε φθάνει κάποια δυσθεώρητα ύψη όπως ορίστηκαν από ανθρώπους όπως ο Robert Frost, ο Ezra Pound και ο Yeats; Τα αντίθετο θα μου επιτρέψετε να πω. Ο Stevens έχει έναν πολύ ιδιαίτερο δρόμο τραβήξει. Πήρε τον αύξοντα μοντερνισμό των αρχών του αιώνα και τον μετασχημάτισε με έναν πολύ προσωπικό τρόπο. Αυτή η οδός είχε να κάνει με το ότι οι λέξεις δεν είχαν συμβολιστικό χαρακτήρα αλλά ηχητικό. Ο Stevens δεν δημιουργεί αναγνώσεις μέσα από τις λέξεις τους. Η λέξη και το νόημα είναι έμπροσθεν του αναγνώστη. Η ιστορικότητα του Stevens έχει να κάνει μόνο με την καταγωγή της λέξης και όχι με την γενιά, φυλή, εθνικότητα, εθνότητα του ποιητή. Ο Stevens ομιλεί με τον ίδιο τρόπο στη ρώσικη ψυχή όπως και στου συμπατριώτες του Αμερικάνους. Ο μοντερνισμός του (της πρώτης περιόδου) έγκειται στο γεγονός του ότι πήγε στην πηγή της ποίησης, εγκαλώντας αναγνώστες και συντοπίτες της χώρας της ποίησης να αφουγκραστούν ποιος είναι ο πραγματικός ήχος της παράθεσης στίχων σε λευκό χαρτί.
Πολλές φορές μπερδευόμαστε ειδικότερα εδώ στην Ελλάδα θεωρώντας ότι ο συμβολισμός είναι ταυτόσημο της ποίησης. Όχι όμως. Ο ήχος και το νόημα αυτού που διαβάζουμε είναι η πραγματική πηγή και ρίζα της ιδιαίτερης αυτής τέχνης. Και ο Stevens πήρε τις λέξεις με την κυριολεξία τους και απέδωσε κυριολεξία και στο νόημα. Αυτή η απλότητα του και την ίδια στιγμή ο εμβριθής τρόπος με τον οποίο έχει καταπιαστεί με ζητήματα κορυφαία όπως η αγάπη, ο θεός, ο χρόνος δημιούργησαν στην μεταπολιτευτική Ελλάδα μία περίεργη αποκοπή από το έργο αυτού του μεγάλου δημιουργού. Η αστική καταγωγή του και η ενασχόληση του με επαγγέλματα που θεωρούνται (λαθεμένα και με ιδεολογικές γραμμές να χρωματίζουν) επάρατα, όπως αυτό της δικηγορίας και της ιδιωτικής ασφάλισης, τον έκανε ένα μικρό σύμβολο της συντήρησης. Η πραγματική όμως συντηρητικότητα βρίσκεται στο να χρωματίζεις ως σύμβολο του συστήματος έναν δημιουργό και να απαξιώνεις το πόνημα του. Και ο Stevens έχει να δώσει τόσα πολλά στον θιασώτη της ποίησης που είναι κατάφωρη αδικία η άγνοια του έργου του.Στο Σημειώσεις για έναν Υπέρτατο Μύθο ο Wallace εμβαθύνει στην ουσία της ζωής. Ο χρόνος και το πως ο άνθρωπος διατρέχει τις λωρίδες και δομές του (διότι αν και άυλες έχει αέναες πνευματικές στηλώσεις η έννοια του χρόνου, ένεκα της σημασίας του στη ζωή μας). Και ξεκινά με τις παραινέσεις προς έναν έφηβο που (λογικά και αυτονόητα) αδράχνει και μηδενίζει το φαινόμενο της ζωής με έναν μοναδικό τρόπο. Ο Wallace σκύβει πάνω από τον (ουσιαστικά) νεοσσό της ζωής όχι με διδακτικό τρόπο αλά με ατόφια στοργή. Και τον οδηγεί. Στο μεταφυσικό, στο πραγματικό, στον έρωτα, στην οδύνη. Ακριβώς για να μπορέσει να αντιληφθεί ο νεοσσός την ελάσσονα σημασία του θανάτου όταν η επί του πλανήτη ζωή είναι πλήρης και όχι μια αναιδείς χαμέρπεια
Λίγες αλλά καλές οι μεταφράσεις του Stevens στην Ελλάδα (με μια μόνο παρατυπία, προς θεού όχι σε αυτή την έκδοση, το αντίθετο συμβαίνει κάτω από το φακό του Χάρη Καββαδία, όπως και το θαυμάσιο επίμετρο του Harold Bloom). Θα επανέλθω στο ζήτημα Wallace Stevens αn μου επιτρέπεται
Wallace Stevens
Σημειώσεις για έναν Υπέρτατο μύθο
Τίτλος πρωτοτύπου > Notes Toward a Supreme Fiction (1942)
Σελίδες > 99
Εκδόσεις > Bιβλιοπωλείον της Εστίας
Ο Στυλιανός Τζιρίτας είναι αρθρογράφος, συγγραφέας και ραδιοφωνικός παραγωγός. Έχει σπουδάσει και εξασκεί performance art στο εκτός και εντός των συνόρων αντίστοιχα. Διατηρεί το blog ανάλυσης γραφόμενων http://teichos.blogspot.gr/
