Μόνο τυχαία δεν ξεσήκωσε θόρυβο όταν κυκλοφόρησε το Crash. Μόνο τυχαία δε θεωρείται ακρογωνιαίο ευαγγέλιο της σύγχρονης σκληρότητας. Μόνο τυχαίο δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι ο Καναδός εμμονικός σκηνοθέτης (βλέπε Κρόνενμπεργκ) ήταν αυτός που το έθεσε επί οθόνης
Ποιος ο λόγος που δεν μπορεί ο σημερινός άνθρωπος να ορθοποδήσει ψυχικώς και πνευματικώς μέσα στις μεγαλουπόλεις; Ποιος ο ζόφος που κατατρέχει (και κατατρώει) τους κατοίκους αυτών των κυψελών και δεν μπορούν να φέρουν την ανάσα στο σωστό σημείο ρυθμού, όπως λέει και ο ιάπωνας ποιητής Μαζέκε; Την εποχή που κυκλοφόρησε το Crash στην Ελλάδα (το 1992) υπήρχε ένας διαφορετικός χάρτης εκεί έξω. Όχι μόνο κοινωνικώς αλλά και οδικώς ακόμα ειδικότερα. Το ωτοστόπ ήταν κάτι που υπήρχε περίπτωση να κάνεις (είτε ως αιτούμενος είτε ως προσφερόμενος). Σταματούσες να βοηθήσεις κάποιον με σκασμένο λάστιχο, ειδικότερα αν ήσουν μοτοσικλετιστής. Τώρα πια μόνο στην ατομικό ψυχισμό οφείλονται οι όποιες στιγμές που περνούν μέσα από ουμανιστικά φίλτρα, δεν υπάρχει πια το περίφημο ρητό (που πάντα μου έλεγε ο πατέρας μου και μου έχει εντυπωθεί) "Ο οδηγοί είναι φίλοι μεταξύ τους". Το συλλογικό ασυνείδητο υπαγορεύει ότι τα αυτοκίνητα είναι μεγεθύνσεις και προεκτάσεις του πέους και δύναμης -ακόμα και όταν οδηγούνται από γυναίκες Τώρα λοιπόν το Crash είναι ένα γεγονός στους δρόμους μας...Ακόμα όμως και στη δεκαετία του 70 που κυκλοφόρησε στην Βρετανία το συγκεκριμένο βιβλίο υπήρχε μια ειδική μάζα αντίθεσης απέναντι στον Ballard, που έφτανε για να αποκλείσει το βιβλίο από τους αναγνώστες του μεγάλου κοινού αλλά την ίδια στιγμή να το κάνει θαυμαστό στα μάτια πρώτα και έπειτα στα χείλη μιας ισχυρής μειοψηφίας στην αρχή που όμως είχε στα χέρια της τα μέσα έκφρασης. Οι καλλιτέχνες και μερικοί από τους συγγραφείς κατάλαβαν αυτό που είχε σκιαγραφήσει ο Ballard.
Η κοινωνία μεταλλασσόταν σε ένα ιδιόμορφο πλάσμα που ανοίγει, θεραπεύει και κλείνει τις πληγές του με την ίδια ευκολία και μεθοδολογία για όλες τις παραπάνω κινήσεις. Η εμμονή σαν συνδετικός κρίκος της ανθρώπινης ύπαρξης με το μέλλον είναι άρρηκτη. Στις Ηνωμένες Πολιτείες (που θαύμαζε σε πολλές πτυχές τους) ο Ballard είχε παρατηρήσει τον τοτεμισμό του αυτοκινήτου και το χώρο του οπίου που λάμβανε στην εγλεφαλοχώρα του σύγχρονου ανθρώπου. Η άρρηκτη σχέση του homo sapiens μετά τη βιομηχανική επανάσταση με τον μηχανικό μοχλό, την σιδηρά περόνη, την ατσάλινη δοκό (όλα κομμάτια της εκάστοτε μηχανής) έχει περάσει σε μία νέα πλατφόρμα σκέψης και δράσης. Αυτή της συγχώνευσης. Το αέναο πάντρεμα της μηχανής με τον άνθρωπο δεν θα μπορούσε να μη φτάσει κάποια στιγμή στη συνουσία και τον οργασμό. Οι λαμνοκόποι της βικτωριανής σκέψης εξαπέλυσαν, στη Βρετανία ειδικότερα, βιτριολικούς λόγους εναντίον του Crash. Και κατά μία έννοια είχαν δίκιο σ' ένα και μόνο πράγμα. Το βιβλίο σοκαριστικά μετουσιώνει τη σύγχρονη νεύρωση σε μία αντι-ονειρική και αντι-ηρωική πραγματικότητα. Τα αυτοκινητιστικά δυστυχήματα παραδίδουν πόνο που φτάνει σε οργασμικό παροξυσμό. Πέρα από τον θάνατο υπάρχει πάντα η ηδονή. Η σύμπλευση τους φέρνει τη νέα θέωση του μητροπολιτικού (πνευματικού) κηφήνα.
Σχεδόν από την εποχή του Henry Miller είχαν να αποκτήσουν τέτοια έννοια οι λέξεις πέος, σπέρμα και αίμα.
Κάτι παραπάνω από αριστούργημα. Βιβλίο ουσιαστικά θεσμικής υπόστασης περί της σύγχρονης πραγματικότητας.
* J.G. Ballard
*Crash
*Μετάφραση> Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης
*Σελίδες > 267
*Εκδόσεις > Απόπειρα (1992)
Ο Στυλιανός Τζιρίτας είναι αρθρογράφος, συγγραφέας και ραδιοφωνικός παραγωγός. Έχει σπουδάσει και εξασκεί performance art στο εκτός και εντός των συνόρων αντίστοιχα. Διατηρεί το blog ανάλυσης γραφόμενων http://teichos.blogspot.gr/
