Νιώθεις την καυτή ανάσα, τον κίνδυνο αλλά έχεις τα κότσια να ανταπαντήσεις στο κτήνος με ένα σαρδόνιο χαμόγελο και την πένα σου...
Πραγματικά περίεργο! Να είσαι ενάντια σε έναν μηχανισμό που απειλεί να σε μαγκώσει στα σαγόνια του αλλά κατά περίεργο τρόπο δεν μπορείς να δεις κανένα από τα νήματα που κινούνται πίσω από την πλάτη σου και απειλούν να σε καταβαραθρώσουν; Ο Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ βρέθηκε ακριβώς σε αυτή την περίεργη και ηλεκτρική κατά μία έννοια καρέκλα έχοντας να αντιμετωπίσει τη σοβιετική ενδοτρομοκρατία μέσα από τα σπλάχνα της ίδιας της ρωσικής αρκούδας. Το σαρκαστικό γέλιο του Μπουλγκάκοφ και η ιστορία του (αλλά χωρίς το τραγικό τέλος του επόμενου) αρκεί για να τον δούμε ως μια αλα-Καρυωτάκης φιγούρα της ΕΣΣΔ ή να προστρέξουμε στην αντίστοιχης περιόδου και υφής μορφή του Ναθάναελ Γουέστ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όλοι οι παραπάνω ήρθαν αντιμέτωποι με την κρατική μηχανή και έχασαν ο καθένας με το δικό του τρόπο. Ο Γουέστ πολύ γρήγορα το κατάλαβε η αλήθεια είναι, και έφυγε τρέχοντας για το Παρίσι όπου επηρεασμένος από τους Γάλλους συντεχνίτες του έγραψε ένα από τα πλέον παρανοϊκά μυθιστορήματα του αιώνα μας. Ο Μπουλγκάκοφ όμως πραγματικά δεν μπορούσε να πάει πουθενά. Η "Διαβολιάδα" του είναι μεν ένα από τα πρωτα του έργα που δημοσιεύτηκαν (συλλογή διηγημάτων που είδε το φως το 1925 και υπολείπεται δημοφιλίας έναντι του αριστουργηματικού ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα που είναι το πλέον γνωστό και αγαπημένο του στην Ελλάδα) αλλά εδώ θα βρείτε τον αυθεντικό Ρώσσο μισάνθρωπο. Είναι ο ίδιος που συνέγραψε και την "Καρδιά του Σκύλου" (και που μετέφερε πολύ δυναμικά στη σκηνή ο Γιώργος Κιμούλης τη δεκαετία του 90) και που κατά πάσα πιθανότητα δεν θα βρείτε να εκφράζεται το γκροτεσκ στοιχείο της καθημερινότητας του πολίτη του 20ου αιώνα πιο άμεσα παρά σε ελάχιστους μυθιστοριογράφους. Ναι!Μην νομίζετε ότι έχετε να κάνετε με έναν αντικομουνιστή εκ των έσω. Ουσιαστικά θα συναντήσετε έναν μισάνθρωπο που μάχεται κατά της κτηνωδίας του συστήματος. Ανεξαρτήτως ιδεολογικών γραμμών.
Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ
Διαβολιάδα
Μετάφραση > Αλέξης Πατσιούρας
Εκδόσεις > Πλέθρον (1990)
Ο Στυλιανός Τζιρίτας είναι αρθρογράφος, συγγραφέας και ραδιοφωνικός παραγωγός. Έχει σπουδάσει και εξασκεί performance art στο εκτός και εντός των συνόρων αντίστοιχα. Διατηρεί το blog ανάλυσης γραφόμενων http://teichos.blogspot.gr/
