Ένας από τους σημαντικότερους δίσκους της προηγούμενης χρονιάς και ένας δίσκος που κράτησε και κρατάει υψηλό το φρόνημα των απανταχού αγνών μουσικόφιλων, είναι το «Manos». Οι jazz διασκευές πάνω στο έργο του Μάνου Χατζιδάκι, δηλαδή, που κατάφεραν εν μέσω (πνευματικής ένδειας και κρίσης) να γίνουν χρυσός δίσκος. Κύριος «υπεύθυνος» για την κυκλοφορία (αλλά και για την επιτυχία) αυτή, ο Δημήτρης Καλαντζής. Ένας εξαιρετικός μουσικός, χαμηλών τόνων με μεγάλη πορεία στο χώρο της ελληνικής jazz και όχι μόνο. Μετά την κυκλοφορία του «Manos», ο Δημήτρης Καλαντζής συνεχίζει διασκευάζοντας τον έτερο μαγνητικό πόλο της ελληνικής μουσικής, το Μίκη Θεοδωράκη. Δυστυχώς οι συναυλίες του στο Gazarte για τις τρεις Δευτέρες του Μαρτίου αναβάλλονται. Το σπουδαίο αυτό εγχείρημα αποτέλεσε αφορμή για μια συνέντευξη με τον ευγενέστατο Δημήτρη Καλαντζή.
Μετά από την αποδοχή και την επιτυχία που γνώρισαν οι jazz διασκευές που κάνατε σε έργα του Μάνου Χατζιδάκι, συνεχίζετε διασκευάζοντας έργα του Μίκη Θεοδωράκη. Η jazz, για το ευρύ κοινό, είναι μια «δύσκολη» μουσική...
Ναι.
Είναι λοιπόν το εγχείρημα αυτό, ένα καλώς εννοούμενο «τρικ» για να έρθει ο κόσμος πιο κοντά στη jazz;
Δεν έγινε με αυτό το σκοπό, αλλά θα ήταν ευχής έργον να λειτουργούσε και με έναν τέτοιο τρόπο, γιατί η ελληνική jazz έχει ανάγκη από κόσμο. Είναι σημαντικό, δηλαδή, το ευρύ κοινό να γνωρίσει τον κόσμο της ελληνικής μουσικής που υπάρχει και επιμένει να υπάρχει και καλά κάνει που επιμένει να υπάρχει. Είναι ένας ολόκληρος κόσμος η jazz και είναι λίγο δύσκολο να ανοιχτεί αυτή η πόρτα, αλλά, όταν ανοιχτεί, μπαίνει κανείς μέσα σαν ακροατής και τον ελκύει αυτό.
Πώς προέκυψε η επιλογή της μουσικής του Χατζιδάκι, αρχικά, και του Θεοδωράκη στη συνέχεια;
Κοιτάξτε, γενικώς η jazz, από τη φύση της, δεν είναι ζήτημα ρεπερτορίου. Δεν είναι, δηλαδή, το ρεπερτόριο που κάνει τη jazz. Η jazz από μόνη της ασχολείται με κάποιο ρεπερτόριο, συνήθως, από πολύ καλές συνθέσεις. Η jazz γεννήθηκε στην Αμερική, από συνθέσεις εξαιρετικών συνθετών, που δεν γράψανε τα έργα τους όμως για τη jazz. Οι περισσότεροι από αυτούς τους συνθέτες έγραψαν τα έργα τους για το Broadway ή για άλλο σκοπό. Οι τζαζίστες, από εκεί και πέρα, ξεκίνησαν να παίζουν με το δικό τους τρόπο αυτά τα κομμάτια. Για να πω ένα παράδειγμα: My favorite things που το έπαιξε ο John Coltrane θαυμάσια. Αυτό το τραγουδούσε η Julie Andrews στη Μελωδία της Ευτυχίας. Για εκεί γράφτηκε. Ή το Over the Rainbow υπήρχε στο Μάγο του Οζ και το έλεγε η Judy Garland. Οι τζαζίστες τα έπαιζαν όλα αυτά με το δικό τους τρόπο.
«Πατούσανε» πάνω εκεί και το διασκευάζανε. Ακριβώς. Το ερώτημα λοιπόν είναι: εμείς που παίζουμε jazz στην Ελλάδα βεβαίως και παίζουμε και θα συνεχίσουμε να παίζουμε αμερικάνικες συνθέσεις, αλλά γιατί να μην ασχοληθούμε με το δικό μας ρεπερτόριο, που, κατά περίπτωση, είναι θαυμάσιο και «πάνω του» μπορούμε να εφαρμόσουμε όσα κάνουμε στη jazz.
Να αναμένουμε λοιπόν και την κυκλοφορία των διασκευών της μουσικής του Θεοδωράκη σε δίσκο;
Φυσικά. Αναμένεται να κυκλοφορήσει αυτή την εβδομάδα.
Ο Ανδρέας ο Πολυζωγόπουλος, που είναι και μέλος της μπάντας σας, «διαφοροποιήθηκε» ρεπερτοριακά πάντως σε σχέση με εσάς, καθώς μόλις κυκλοφόρησε έναν δίσκο με jazz διασκευές σε τραγούδια και μουσικές των Pink Floyd. Ακούσατε τη δουλειά αυτή; Πως σας φάνηκε;
Άκουσα ένα μεγάλο μέρος της δουλειάς αυτής, και επειδή γράφαμε και στο ίδιο στούντιο και επειδή ο Ανδρέας είναι καλός μου φίλος, όπως και τα υπόλοιπα παιδιά που παίζουν στο δίσκο. Πολύ καλή δουλειά.
Αυτό με φέρνει στην επόμενη ερώτησή μου. Πέραν της φιλίας, με ποια κριτήρια επιλέγετε τους μουσικούς που θα σας πλαισιώσουν σε μια ηχογράφηση ή σε μια ζωντανή εμφάνιση;
Είμαστε μια μικρή πιάτσα. Στην πραγματικότητα έχουμε παίξει όλοι με όλους. Τα γκρουπ συγκροτούνται ανάλογα με το ποιος κάνει μια δουλειά και με το ποιος είναι διαθέσιμος από τους ανθρώπους με τους οποίους ήδη έχουμε συνεργαστεί στο παρελθόν και είναι πάρα πολλοί. Δεν είναι επομένως η πρώτη φορά που βρισκόμαστε με τους υπόλοιπους μουσικούς. Επιπλέον, όταν κάποιος θέλει να κάνει μια δουλειά, φαντάζεται τον ήχο. Έπειτα αναζητά τους μουσικούς εκείνους που θα μπορέσουν να προσεγγίσουν καλύτερα αυτό που έχει φανταστεί. Τους μουσικούς που ακούει μέσα σε αυτό που έχει στο μυαλό του.
Η jazz μουσική στην Ελλάδα εγείρει και ορισμένα ζητήματα βιοπορισμού.
Εγώ βιοπορίζομαι αποκλειστικά από τη μουσική. Όχι πάντοτε από τη jazz μουσική, αλλά αποκλειστικά από τη μουσική.
Πόσο εύκολο είναι για κάποιον που βιοπορίζεται από τη μουσική, να μένει ανεπηρέαστος στη δημιουργία και να μην κάνει «εκπτώσεις»;
Πολύς κόσμος και πολλές φορές αναγκάζεται να καταφύγει σε αυτές, αλλά εγώ νομίζω ότι κερδίζει κανείς από όλων των ειδών τις συμμετοχές που κάνει. Στη μουσική, με οποιονδήποτε τρόπο και να ασχοληθείς, έχεις να κερδίσεις. Αλλού λιγότερα και αλλού περισσότερα, αλλά παντού έχεις πράγματα να κερδίσεις. Δεν θα κοιτούσα με ύφος υποτιμητικό τίποτα από αυτά που έχω κάνει στο παρελθόν, αλλά και κανένα είδος μουσική εξ ορισμού.
Η μουσική του Θεοδωράκη, σε παλαιότερες δύσκολες εποχές, λειτούργησε με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Σε αυτές τις εποχές που διανύουμε, ποιος είναι, ή ποιος θα έπρεπε να είναι, ο ρόλος της τέχνης κατά τη γνώμη σας; Ακμάζει η τέχνη στην εποχή της κρίσης ή είναι παραπλανητική μια τέτοια ρήση;
Κοιτάξτε, όλοι βλέπουμε πως πάνε τα πράγματα. Όπως, λοιπόν, πάνε όλα κατά διαόλου, έτσι και στην τέχνη όλα πάνε κατά διαόλου. Κάποιοι ευφημισμοί που λέγονται, ότι στις δύσκολες εποχές η τέχνη ανθίζει, δεν είναι αληθείς. Ωστόσο, η μουσική και οποιαδήποτε τέχνη έχει ένα χαρακτηριστικό: είναι σε εισαγωγικά αυτό που λέμε «ανελαστική προσφορά». (γέλια) Όπως υπάρχει η ανελαστική ζήτηση για κάποια προϊόντα, η τέχνη η μουσική εν προκειμένω για τους ανθρώπους που παίζουνε είναι ανελαστική προσφορά. Θα παίξουν έτσι κι αλλιώς. Για αυτό και δείχνει την εικόνα ότι δεν επηρεάζεται από τις κρίσεις. Βεβαίως και επηρεάζεται, αλλά δεν υπάρχει και περίπτωση να σταματήσει. Γιατί δεν γίνεται αλλιώς.
Είναι παρηγορητική η τέχνη για τον άνθρωπο εν μέσω κρίσης;
Δεν ξέρω. Με την έννοια ότι τον βοηθά να ξεχνιέται ή να «πει τον πόνο του»; Δεν ξέρω. Ίσως. Δεν μπορώ να σας απαντήσω. Δεν είμαι σίγουρος. Αλλά είναι ευφημισμός ότι πάει καλύτερα η τέχνη σε εποχές κρίσεις. Απλά υπάρχει η τέχνη. Εκεί που όλα τα άλλα γκρεμίζονται, η τέχνη εξακολουθεί να υπάρχει γιατί ειναι αυτό που σας είπα και νωρίτερα ανελαστική προσφορά. Ο μουσικός θα παίξει, ο ζωγράφος θα ζωγραφίσει κ.ο.κ. Δεν γίνεται να μην το κάνει. Δεν ξέρει πως να μην το κάνει.
Αυτή σας η άποψη μού φέρνει στο μυαλό εκείνο το παιδικό τραγουδάκι που λέγαμε στις χορωδίες: «αν όλα σβήσουνε πάνω στη γη, η μουσική θα ζει, η μουσική θα ζει, η μουσική θα ζει, δεν θα χαθεί».
Κάπως έτσι.
Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την κουβέντα μας.
Κι εγώ σας ευχαριστώ.
