-Πού είναι οι διανοούμενοι;
-Πού είναι οι πνευματικοί άνθρωποι;
-Πού είναι οι καλλιτέχνες;
Λάθος πρώτο. Καθένας οφείλει να μιλάει εξ ονόματός του. Είτε είναι διάσημος και αναγνωρίσιμος, είτε λιγότερο. Οι «λιγότερο» μάλιστα καλό θα ήταν να απαλλαγούμε τέτοιες εποχές που ζούμε, από την εμμονή της συστοίχισης πίσω από μια διασημότητα. Οι καιροί απλώς ζητούν καθένας να αναλάβει τις ευθύνες του και πρωτίστως την ευθύνη της προσωπικής του έκθεσης είτε σε μεγάλη, είτε σε μικρή κλίμακα. Συνεπώς το να πεις «συμφωνώ με τον τάδε» είναι απλά βολικό. Ενώ το να πεις «εγώ πιστεύω αυτό» είναι δυσκολότερο αλλά και πιο τίμιο.
Λάθος δεύτερο. Πολλές προσωπικότητες και των γραμμάτων και των τεχνών έχουν αναλάβει την ευθύνη της προσωπικής τους έκθεσης και άποψης. Πανεπιστημιακοί ουκ ολίγοι. Η απόδειξη βρίσκεται παντού. Αρκεί μια σύντομη περιήγηση στο διαδίκτυο ή στα φύλλα των εφημερίδων.Καλλιτέχνες; Ούτε εδώ ισχύει ο στερεότυπος αφορισμός ότι καθώς οι πιο αναγνωρίσιμοι υπήρξαν ευνοημένοι από το σύστημα, σιωπούν βολικά. Πολλοί έχουν εκφράσει ρηξικέλευθες και τολμηρές αντιμνημονιακές απόψεις, πολλοί έχουν μιλήσει έξω από τα δόντια, πολλοί εξακολουθούν να το κάνουν,
ανεξάρτητα του ιδεολογικού τους πρόσημου, της καλλιτεχνικής τους βαρύτητας, της θέσης τους και της μέχρι τώρα πορείας τους. Είναι όσοι τόλμησαν και εκτέθηκαν. Το ευκολότερο είναι να τους φορτώσει κανείς ίδιον όφελος. Το δυσκολότερο να τους αναγνωρίσει ότι σε μία εποχή που αρκετοί φοβούνται ή έστω αποφεύγουν τον τολμηρό δημόσιο λόγο και προτιμούν να εφαρμόζουν αυτό το «τα εν οίκω μη εν δήμω» εκείνοι το κάνουν αναλαμβάνοντας το κόστος επιθέσεων που δέχονται πάνω και κάτω από τη ζώνη. 
Η βραχεία μνήμη μας ανακαλεί αρκετές περιπτώσεις καλλιτεχνών που διατυπώνουν δημοσίως μια σφόδρα αντιμημονιακή κριτική, λένε δηλαδή δημοσίως ό,τι λένε και πολλοί άλλοι ιδιωτικώς. Ο Σταμάτης Κραουνάκης δεν μασάει τα λόγια του ούτε στις παραστάσεις του στην «Χελώνα» ούτε στις εκπομπές του στο «Βήμα FΜ 99.5». Αντίθετα. Είναι ο «λήσταρχος Νταβέλης» της ρηξικέλευθης, ωμά διατυπωμένης άποψης που 
παρά τον άγραφο κανόνα των ερτζιανών και των δημόσιων πραγμάτων, δεν επιχειρεί να λειάνει την εικόνα και να στρογγυλέψει το λόγο, μπας και ενοχληθούν κάποιοι. Ο Θάνος Μικρούτσικος δεν έχει ραδιοφωνικό βήμα, στις συνεντεύξεις του ωστόσο κάνει ιστορικά τεκμηριωμένες αναλύσεις και ανοιχτά επιθετική κριτική, βγαίνοντας από τα αριστερά... Με τον δικό του πιο συναισθηματικό αλλά εξίσου πολιτικό τρόπο, κάτι ανάλογο κάνει και ο 
Οδυσσέας Ιωάννου στην αρθρογραφία του. Το ίδιο κάνει με την δική της ευθεία, ειλικρινή και οργισμένη ματιά η Δήμητρα Γαλάνη, χωρίς να κρατάει «πισινή» κι ας το πληρώνει ενίοτε ακριβά. Ο Αλκίνοος Ιωαννίδης είναι αυτό που λέμε low profile. Κι όμως τα λόγια του, δη όταν του ζητούν πολιτική κρίση, δεν είναι καθόλου low profile. Ο Στάθης Δρογώσης, ένας από τους 
κατεξοχήν ακτιβιστές τραγουδοποιούς της νεότερης γενιάς, είναι επίσης επί των επάλξεων διαδικτυακών και άλλων. Η Νατάσσα Μποφίλιου το ίδιο κι ας είναι ακόμα μια νέα τραγουδίστρια. Όταν μιλάει ο ακροατής δεν αισθάνεται ότι πίσω από τα λόγια της παραμονεύει το άγχος της καριέρας, «εξομαλύνοντας» τις τυχόν επιπτώσεις. 
Κάθε άλλο μάλιστα. Άλλοι; O Λάκης Λαζόπουλος έχει δεχτεί σφοδρότατα πυρά κι έχει κατηγορηθεί συχνά για λαϊκισμό. Δεν είναι όμως αυτός που με πρόσχημα το επιθεωρησιακό στοιχείο είπε ωμά μεγάλες αλήθειες και μάλιστα πρώτος, ανατρέποντας βροντερά την τηλεοπτική παράδοση των mainstream εύπεπτων κρίσεων και των light και comme il faut σχολίων; Και ο Νίκος Μωραϊτης συνεπής και με πεντακάθαρο πολιτικό λόγο, τόσο μέσα από την αρθρογραφία του στο e-tetRadio όσο και από τον προσωπικό του λογαριασμό στο twitter. Αντίστοιχα δυναμικός στα social media είναι και ο ηθοποιός Χριστόφορος Ζαραλίκος, εκπροσωπώντας ένα άλλο είδος, αυτό του stand up κωμικού, πετάει ατάκες που βάζουν φωτιές σε πολλά μπατζάκια...
Η Τάνια Τσανακλίδου απέχει φέτος από τα μουσικά πράγματα, όχι όμως κι από τα οργισμένα tweets όταν και όπου κρίνει ότι χρειάζεται. Ο Γιώργος Κιμούλης είναι αρκετές φορές άνισος καθώς αντιμετωπίζει με ισόποση οργή και δηλητήριο και όσους 
θεωρεί προσωπικούς εχθρούς, δεν μπορεί όμως παρά να του αναγνωρίσει κανείς ότι όλο τον τελευταίο καιρό στις δημόσιες εμφανίσεις του (και τις γραπτές) είπε τα πράγματα άγρια και με το όνομά τους. Ο Γιάννης Μακριδάκης αν και ζει μόνιμα στην Χίο δεν είναι καθόλου αποτραβηγμένος από τα κοινά. Ακτιβιστής με αριστερό ιδεολογικό πρόσημο και ρηξικέλευθη γραφή μιλάει ανοιχτά 
και πληρώνει το κόστος. Η Ιωάννα Καρυστιάνη κάνει στις συνεντεύξεις της ό,τι έκανε πάντα. Παραμένει συνεπής στον βαθιά αριστερό εαυτό της. 
Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος στην αρθρογραφία του και στις συνεντεύξεις του δεν διστάζει να εκθέσει τις απόψεις του ανοιχτά, αναφέροντας... ονόματα και διευθύνσεις, μιλώντας χωρίς φόβο και πάθος. Ο Νίκος Μαστοράκης επίσης. 
Στις συνεντεύξεις που έδωσε με αφορμή την σκηνοθεσία του για την «Αγία Ιωάννα των Σφαγείων» του Μπρεχτ, διατύπωσε καίριες, οργισμένες και τολμηρές απόψεις για τον ρόλο του θεάτρου αυτή την εποχή. Είναι ό,τι εφαρμόζουν σε off-Broadway σκηνές της Αθήνας αρκετές νεανικές ή και ωριμότερες θεατρικές ομάδες που αποπειρώνται με μεγάλο ή μικρότερο ταλέντο να συμβαδίσουν σκηνικά με τα πολιτικά και κοινωνικά αιτήματα της εποχής, αποφεύγοντας τον φτηνά στρατευμένο λόγο. 
Κι αφού περί του ρόλου των τεχνών ο λόγος, έχουμε την αίσθηση ότι αν ένας καλλιτεχνικός χώρος επέδειξε πιο συντονισμένα τα μεγαλύτερα αντανακλαστικά στην 
σύνδεση της τέχνης του με ό,τι μας συμβαίνει, αυτός είναι ο εικαστικός χώρος. Δεν αναφερόμαστε μόνον σε ταλαντούχες και... «σεσημασμένες» περιπτώσεις όπως ήταν και είναι ο Τάσος Παυλόπουλος-αν και ήταν φάουλ η απαίτησή του υπέρ της μονοσήμαντης κατεύθυνσης της άποψης στην «Εφημερίδα των Συντακτών». Αναφερόμαστε σε δεκάδες εκθέσεις και χάπενινγκ που με μεγαλύτερη ή μικρότερη επιτυχία προσεγγίζουν τον προβληματισμό της εποχής. Περίφημο παράδειγμα η εμπεριστατωμένη έκθεση και οι παράλληλες εκδηλώσεις που έγιναν για την «Αντι-κουλτούρα» στην αρχή της σαιζόν στο Camp.
Ασφαλώς υπάρχουν και άλλες περιπτώσεις που μας διαφεύγουν. Και που εκπροσωπούν όλες μαζί, αλλά ακόμα καλύτερα καθένας μόνος του, μία ελπίδα. Ποιά; Ότι την στιγμή που ο κόσμος βάλλεται πανταχόθεν, κάποιοι παρά το ασφυκτικό μιντιακό σύστημα, τολμούν να διαψεύσουν εκείνη την παλαιά ρήση «Των οικιών ημών εμπιπραμένων, ημείς άδομεν...». Μια ανάλογη ρήση στη νέα ελληνική καθρεφτίζει όσους κάνοντας πώς δεν βλέπουν τη στάχτη σφυρίζουν αδιάφορα ή ακόμα χειρότερα κατόπιν παραγγέλματος. 
