Πολύ καλή η ιδέα συλλογής κειμένων της κυρίας Βλαχογιάννη από την εκπομπή της Δεύτερο Πρόγραμμα. Με τις όποιες αντιρρήσεις το σίγουρο είναι ότι εκτός της ποιότητας ομιλούμε και για έκδοση αρχειακής λογικής, πράγμα σπάνιο ως γνωστόν για τον ελληνικό ραδιοφωνικό τόπο.
Ο ραδιοφωνικός λόγος έχει εκ της συμβάσεως διαφορετικό κώδικα όχι μόνο εκφοράς αλλά και αρμολόγησης. Πολλές φορές έχει εκθειαστεί η λειτουργία (και η πολιτισμική του λειτουργία) αλλά αν το καλοσκεφθεί κάποιος θα δει ότι ελάχιστες φορές έχει υπάρξει σημειολογία περί του θέματος ή ακόμα και σταχυολόγηση αυτού του ύφους. Διότι περί ύφους πρόκειται. Μια persona που ενδύεται ο παραγωγός και την διαχέεις τα περίφημα ερτζιανά προς τέρψιν των ακροατών του.
Η Στέλλα Βλαχογιάννη έχει πραγματικά μεγάλη πορεία στα περί της ελληνικής μουσικής και κριτικής αυτής ζητήματα, αλλά εδώ τη βρίσκουμε με διαφορετική ιδιότητα. Μια ανθολόγηση κειμένων της από τα χωρία λόγου της εκπομπής της Ιατρείο Ασμάτων στο Δεύτερο Πρόγραμμα του κρατικού ραδιοφώνου.
Είχα πραγματική περιέργεια για πως θα φάνταζαν τα δια μικροφώνου λόγια της σε έντυπη μορφή. Και συμβαίνει το εξής παράδοξο. Περίμενα μια ελαφρώς πιο βιτριολική αίσθηση όπως αυτή μας έχει θαυμάσια περάσει μέσα από κριτικές της. Δεν ομιλώ περί χαιρεκακίας. Από αυτή στερείται η κυρία Βλαχογιάννη. Όμως ο καυστικός της λόγος είναι απολαυστικός. Αντιθέτως όμως στην εκπομπή και κατ' επέκταση και στο βιβλίο έχει επιλέξει μια πιο εσωστρεφή λογική. Τα θέματα της ασχέτως αν περιπλανώνται σε διαδρόμους που φορούν είτε προσωπικές της οπτικές πάνω στη ζωή είτε πάνω στη μουσική ή ακόμα ακόμα και σε θέματα γενικότερης κοινωνικής λογικής ενδύονται μια βαθειά, όχι μόνο στοχαστική, αλλά και εσώτερη φωνής συντεταγμένη. Η νοσταλγία αλλά και ο ελαφρύς σιχτιρισμός (ναι! Τώρα που το ξανασκέφτομαι σε σημεία, δεν χαρίζεται η κυρία Βλαχογιάννη), ο λυρισμός της καθημερινότητας αλλά και ο κάματος (ψυχικός ένεκα του ζόφου των σημερινών μητροπόλεων) είναι πανταχού παρόντα σα στοιχεία του λόγου της. Φυσικά και δε λείπουν οι συνεχείς αναφορές στην ελληνική μουσική. Οι αρχετυπικοί έλληνες συνθέτες του ελληνικού τραγουδιού ορμούν σαν επισκέπτες αναπάντεχοι αλλά και καλοδεχούμενοι στα μικρά κείμενα της συγγραφέας/παραγωγού. Το ότι μερικές φορές τα κείμενα ξεχειλίζουν από μια υπέρμετρη πικρία απέναντι στη σύγχρονη Ελλάδα προσωπικά δε με ενοχλεί. Κι αυτό διότι δεν εκλαμβάνεται κάτι τέτοιο ως γκρίνια όπως καταγράφεται αλλά δεν μπορώ να παραβλέψω ότι τα σημεία που η κυρία Βλαχογιάννη χρησιμοποιεί την εν δεκαετία του 90 λυρικότητα λόγου όπως έγινε γνωστή μέσα από έντυπα που αφορούσαν το έντεχνο τραγούδι ή ακόμα και από στίχους που ανήκαν στο προαναφερθέν ύφος (και ασχέτως αν φαίνεται ότι ο λόγος της κυρίας Βλαχογιάννη είναι καταγόμενος από τη γλώσσα της ελληνικής αστικής κουλτούρας όπως αυτή δημιουργήθηκε μέσα στη δεκαετία του 70 και με ρίζες στη δεκαετία του 60 και ουδόλως έχει σχέση με λαϊκισμούς και ανεμολογίες και μάλιστα στερείται επιτυχώς από ευκολίες αγοραίου αριστερισμού, που τόσο μα τόσο χαρακτηρίζει την κυοφορία λόγιας έκφρασης στα 90's), εντούτοις και με όλα τα προηγούμενα σαν δικλείδες ποιότητας από την κυρία Βλαχογιάννη, προσωπικά κρίνω ότι φορτίζεται πολύ η σελίδα. Και λέω η σελίδα διότι στο ραδιοφωνικό πομπό ο λόγος αυτός βρίσκει άλλη θυρίδα συναισθηματική (κοινωνιολογικώς το ραδιόφωνο κατατάσσεται στα θερμά επικοινωνιακά μέσα).
Αυτό σε καμία περίπτωση δεν ακυρώνει την φροντισμένη αυτή έκδοση. Και ξανατονίζω ότι επειδή δεν υπάρχει παρά ελάχιστη ανάλογη βιβλιογραφία στην ημεδαπή, έχει αφάνταστη χρησιμότητα όχι μόνο ως σύντροφος σκέψης το συγκριμένο βιβλίο (προσωπικά μου κράτησε συντροφιά σε ένα 2ωρο ταξίδι με ΚΤΕΛ, σταματούσα σκεπτόμουν κάποια χωρία και συνέχιζα μετά από μικρές ματιές έξω από το παράθυρο και προς τα βουνά της Πελοποννήσου) αλλά και ως αρχείο που σχετίζεται με το ραδιόφωνο.
Στέλλα Βλαχογιάννη
Ιατρείον ασμάτων
Αποσπάσματα ραδιοφωνικού λόγου
Έτος έκδοσης> 2005
Σελίδες > 143
Εκδόσεις > Μικρή Άρκτος
Ο Στυλιανός Τζιρίτας είναι αρθρογράφος, συγγραφέας και ραδιοφωνικός παραγωγός. Έχει σπουδάσει και εξασκεί performance art στο εκτός και εντός των συνόρων αντίστοιχα. Διατηρεί το blog ανάλυσης γραφόμενων http://teichos.blogspot.gr/
